Pirinioei buruzko saila amaitutzat emateko, Tourmalet. Ez da Tourrean igo den mendaterik gogorrena, baina bai mitikoena, eta Euskal Herriko zale gehien hartu ohi dituena. Mendate honek ere badu bere historia txikia.
Goustave Garrigou ez zen izan 1910ean lehen postuan igaro zena Tourmaleteko gainetik, baina bai izan zen hanka lurrean jarri gabe mendate osoa igotzen lehena.
Tourmaleten 1913an gertatutakoa txirrindularitzari buruzko liburu askotan jasota dago. Merezimendu osoz, gainera. Eugene Christophe frantziarrak matxura izan zuen Tourmaleta jaisten, eta sutegi batera jo behar izan zuen bizikleta konpontzeko. Bere kabuz konpondu beste erremediorik ez zuen, eta lau ordu galdu zituen! Hala ere, konponketa lanak egin eta Aspin eta Peyresourde mendateak gainditu zituen Christophe egoskorrak. Pasadizo hura 1951n ekarri zuten gogora, antzezpen eta guzti.
Ezin aipatu gabe utzi Jean Robic ttikia. Txitxonera eramaten lehenetakoa izan zen; istripu baten ondorioz eramaten zuen beti, eta 1947an balentria egin zuen; Pirinioetako etapa nagusian mendate guztiak igaro zituen lasterketaren buruan.
Baina balentriez ari garela, 1969an handia egin zuen gero Eddy Merckxek. Etapa abiatu eta kilometro gutxira hanka egin zuen. Aubisque eta baita Tourmaleta gainditu zituzten txirrindulariek egun hartan, eta Merckxek zortzi minutu atera zizkion helmugan bigarrenari, Michelle Dancelliri, eta ordu laurdena hirugarrenari, Jan Jansseni!
Federico Martin Bahamontes igotzaile espainiarrak ere aipamentxoa merezi du, Toledoko arranoa lautan pasatu zen Tourmalet tropelaren buruan.
Euskal txirrindulariek ere letra larriz idatzi dute beren izenak mendate honetan. Peio Ruiz Cabestanyk buruan igaro zuen 1985ean; Perico Delgadoren mesedetan lan egitea egokitu zitzaion donostiarrari, eta azkenean Segoviako igotzaileak eskuratu zuen etapa hura, Luz Ardidenen.
Miguel Indurainek ez zuen buruan igaro mendatea 1991n, baina jaitsieran erasoa jo eta bakar-bakarrik joan zen. Chiapucci elkartuko zitzaion Atarrabiako txirrindulariari behera iritsita. Egun hartan, Val Louronen lehenengoz jantzi zuen Indurainek mailot horia. Tourra irabazi zuen urte hartan. Baita ondorengo lau urteetan ere.
Sailkapen nagusia lehiatzeko euskal txirrindularirik ez dago, baina etapa gehienetako ihesaldietan etxeko ziklistaren bat ikusiko dugu ziur aski. Batzuentzat lehenengo Tourra izango da. Goza eta era berean asko ikas dezatela opa diegu!
Nabarmen aukeratu dituzuenak Brajkovic (%43,3, Radioshack) , Van den Broeck (% 39,1, Silence-Lotto) , Luis Leon Sanchez (% 54,6, Caisse D’Epargne) eta Joaquim Rodriguez (% 43,8, Katusha) izan dira. Brajkovic Dauphinen Contadorri gailendu ostean dator Tourra lehiatzera. Oker ez banaiz Haimar Zubeldiaren ordez sartu dute taldean (animo Haimar!) eta, noski, helburua Armstrongi 8. Tourra irabazten laguntzea izango da. Ez zait iruditzen etapa garaipenen bat baino gehiago lortuko duenik; beharbada lehen prologoan erlojuaren aurka ondo moldatzen baita. 3 asteko lasterketa da eta beharbada luzeegia beretzako. Hala era aukeratzen duzuen taldearen arabera txirrindulari interesgarria izan dakizueke.
Ciolek (MILRAM). Multzo honetako izarra dela esan genezake. Azken bi urteotako Tourretan garaipenetik gertu egon da lauzpabost aldiz, eta aurten jauzi kualitatiboa emateko gertu dago. Cavendish, Farrar eta haiengandik gertu egongo da, edo aurretik.
Bole (LAMPRE), Gavazzi (LAMPRE), Hondo (LAMPRE) eta Lorenzettto (LAMPRE) talde berekoak dira. Harrigarria da, baina Lamprek bost gizon azkar izango ditu Tourrean. Berez, Petacchirendako lan egin beharko dute, batez ere, Lorenzettok eta Hondok, azken kilometroan. Eta Bole eta Gavazzi ihesaldietan sartzeko moduko ziklistak dira, oso denboraldi ona egiten ari dira-eta.
Rojas (CAISSE). Murtziarra da taldeko gizon indartsuena, Suitzan erakutsi zuen moduan. Iaz ere izan zen Tourrean eta lehen hamarren artean sailkatu zen hainbat aldiz. Ondo daki lekua hartzen eta ez dio beldurrik kapoekin esprintak lehiatzeari.
Iazko denboraldian lehertu zen esprinter estatubatuarra. Tourrean garaipenik lortu ez bazuen ere, oso hurbil ibili zen eta martxoan hasi eta urrian ere garaipenak lortu zituen, oso erregularra dela erakutsiz. Horren ondoren, 2010 bere urtea izan zitekeela uste genuen askok. Dena dela, maila altuan ibili bada ere, agian ez da esprintetan dominatzaile izatera pasatzeko saltoa emateko gai izan. 4 garaipen on lortu ditu halere dagoeneko, tartean Giroko 2 etapa. Aurten bada, iaz hain hurbil izan zituen garaipenen bila joango da Frantziara, baita maillot berdeagatik borrokatzera ere. Oso erregularra izanik, ziur aurreko postuetan ikusiko dugula
Mark Cavendish
Txirrindulari handia dugu kantabriarra. Nire ustetan, Armstrong-ekin batera oraindik lehiatzen dabilen ziklistarik handiena. Gauzarik zailenak erraz egiteko gaitasuna du Rabobank-eko harribitxiak. Beharbada horregatik, maillot berdeak edo Tourreko etapa bat gehiagok ez du besteak bezainbat motibatuko Freire. Denboraldi hasera paregabea izan zuen, beste behin ere Milano-San Remo maisuki irabaziz baina ondoren ez du hain emaitza onik lortu. Hala ere, esprinterren artean bera da garaipen gehienekin aurkezten dena Tourreko irteeran. Aukera txikiena ikusten badu ez du alferrik galduko eta bizpahiru etapa irabazteko ez du gehiegi behar. Dena dela, bere aurtengo helburu handia mundiala izango da beste behin ere, eta hori buruan, ez ditu beste esprinterrek hartuko dituzten arriskuak hartuko.
Berak ere ba ote daki zenbat garaipen eskuratu dituen profesionaletan dabilen 12 urteotan? Asko, bai itzuli txikietan, bai handietan ere. Baina gainbehera ere iritsi zaio eta aurten nabarmena izaten ari da. Lehen hamarnaka lortzen bazituen garaipenak, aurten Italiako 2. mailako lasterketa batzuetan besterik ez du lortu besoak altxatzea. Etapa lortu zuen Suitzako Itzulian ere, baina azken hau Cavendishek esprinta jokatzen ari ziren gizon erdiak lurrera bota ondoren….Kostako zaio bada Tourrean irabaztea, baina ziur aurreko postutan ikusiko dugula besteek noiz huts egin zain.
Norvegiarra, 2004an bezala, bere herrialdeko txapelketa irabazita dator Tourrera. Hori du aurtengo bere garaipen bakarra. Dena den, inoiz ez da izan oso txirrindulari garailea (ez behintzat esprinterra dela kontutan izanik). Erregulartasuna du bere dohaina eta iazko Tourrean bera izan zen maillot berdea jantzi zuena Parisen. Etapa bakarra irabaziz, Cavendishen 6 garaipenetatik urrun, bera izan zen puntukako sailkapenean nagusi. Aurten ere asmo horrekin joango da Rotterdam-era eta Parisen berriro podiumera igotzeko esprint guztietan aurrean sartzen saiatuko da.